Αρχική | Oργανωτική Επιτροπή | Πρόγραμμα | Live | Presskit | Πρόσβαση | Φωτογραφίες | en

<<


Ανοιχτά Δημόσια Δεδομένα και Εθνική Πληροφοριακή Πολιτική

Ο διαρκώς αυξανόμενος όγκος της ψηφιακής ή ψηφιοποιημένης πληροφορίας στο χώρο τόσο των οργανισμών μνήμης και εκπαίδευσης όσο και σε αυτόν της δημόσιας διοίκησης και των γεωγραφικών, μετεωρολογικών, ιατρικών και περιβαλλοντικών υπηρεσιών αναδεικνύει μία σειρά από προβλήματα που μπορούν να αντιμετωπιστούν αλλά και ευκαιρίες που μπορούν να αξιοποιηθούν με τη χρήση ανοιχτών δημοσίων δεδομένων. Για το λόγο αυτό είναι ανάγκη να υπάρξει μία ενιαία στρατηγική που να έχει ως βασικό στόχο την ευρύτερη δυνατή διάθεσηκαι περαιτέρω χρήση αυτών των δημόσιων δεδομένων. Κατά αυτόν τον τρόπο είναι δυνατόν να μεγιστοποιηθούν οι δυνατότητες οικονομικής εκμετάλλευσης, επίτευξης εκπαιδευτικών και πολιτιστικών στόχων και βελτίωσης των υπηρεσιών προς των πολίτη και τον καταναλωτή.

Υπάρχουν προβλήματα που σχετίζονται με την αύξηση της πληροφορίας αυτή καθεαυτή και άλλα με την οργανωτική και ρυθμιστική της αντιμετώπιση. Αξίζει να δούμε το καθένα ξεχωριστά. Η αύξηση της ψηφιακής πληροφορίας, όταν αυτή δεν είναι σε ανοιχτή μορφή ή δε χρησιμοποιεί ανοιχτά πρότυπα είναι δυνατόν να οδηγήσει σε νησίδες πληροφορίας όπου η πρόσβαση σε αυτές και η δυνατότητες περαιτέρω χρήσης πρακτικά εκμηδενίζονται. Τα ίδια αποτελέσματα μπορεί να προκληθούν όταν η πληροφορία δε βρίσκεται σε σταθερό σημείο ή δεν μπορεί να πιστοποιηθεί η προέλευση της. Αντίστοιχα, ακόμη κι όταν τα τεχνικά ή οργανωτικά προβλήματα έχουν επιλυθεί η πληροφορία είναι δυνατόν να μην είναι επιδεκτική πρόσβασης ή περαιτέρω χρήσης για εξαιτίας νομικών προβλημάτων που δεν επιτρέπουν την πλήρη αξιοποίηση των τεχνικών δυνατοτήτων.

Ο ρόλος της ρυθμιστικής παρέμβασης στον τομέα αυτόν έχει παραδοσιακά συνδεθεί με τη χρήση αδειών ανοιχτού λογισμικού, περιεχομένου ή δεδομένων. Παρά την αναμφισβήτητη σημασία και χρησιμότητα των ανοιχτών αδειών, αυτές αποτελούν ένα μόνο και ίσως το χρονικά τελευταίο στάδιο σε μια διαδικασία ελεύθερης διάθεσης των δημοσίων δεδομένων. Προκειμένου να επιτευχθούν τα οφέλη από την ανοιχτή πρόσβαση στη δημόσια πληροφορία και να μειωθούν τα κόστη από την κερματικοποίηση της είναι αναγκαίο να υπάρχει μια συλλογική ρυθμιστική στρατηγική που να στοχεύει στη δημιουργία ενός ενιαίου περιβάλλοντος ανοιχτών δημόσιων δεδομένων και τα σχετικά νομοθετήματα πρέπει να ειδωθούν στο πλαίσιο ενός συνολικού ρυθμιστικού αρχιτεκτονήματος που αποσκοπεί σε μια ενιαία εθνική πληροφοριακή πολιτική.

Η εθνική αυτή πληροφοριακή πολιτική πρέπει να έχει ως βασικό στόχο τη μέγιστη δυνατή απελευθέρωση της πληροφορίας είτε ως αυτοτελές οικονομικό αγαθό (π.χ. ως πρώτη ύλη για τη δημιουργία υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας στην εκπαίδευση, στον πολιτισμό ή στη παροχή υπηρεσίων), είτε ως επικουρικό μέσο για τη μείωση του κόστους και την αύξηση της παραγωγικότητας στη δημόσια διοίκηση (π.χ. με τη συλλογή, διάθεση και διαρκή δημόσια αξιολόγηση οικονομικών δεδομένων διαφορετικών δημοσίων υπηρεσιών) ή για την ευρυθμότερη λειτουργία της αγοράς (π.χ. Με δημοσιοποίηση των όρων και της προόδου των δημοσίων συμβάσεων). Μία τέτοια πολιτική θα πρέπει να μην είναι στατική αλλά να λαμβάνει υπόψη της τον πληροφοριακό κύκλο: από τη συλλογή και αποθήκευση της πληροφορίας μέχρι τη συντήρηση, διάθεση και επαναχρησιμοποίηση της. Σε κάθε ένα από τα στάδια αυτά η ανοιχτή διάθεση της πληροφορίας πρέπει να διασφαλίζεται σε τεχνικό, οργανωτικό και νομικό επίπεδο. Η σημασία της ρύθμισης στη βάση του πληροφοριακού κύκλου είναι τεράστια και αποτελεί ένα από τα κύρια προβλήματα του υπάρχοντος ρυθμιστικού πλαισίου το οποίο εντοπίζει την παρέμβαση του στο σημείο διάθεσης αδιαφορώντας για τον τρόπο συλλογής της πληροφορίας και την έλλειψη εκκαθάρισης των δικαιωμάτων πάνω σε αυτά. Το αποτέλεσμα είναι ότι επειδή δεν υπάρχει πρόβλεψη απόκτησης των σχετικών δικαιωμάτων ή υποχρέωση του στενού και ευρύτερου δημοσίου τομέα να συλλέξει και διατηρήσει τα σχετικά δεδομένα, οι όποιες διατάξεις σχετικά με την περαιτέρω χρήση τους να παραμένουν ουσιαστικά ανενεργείς.

Αντίστοιχα, τα μέσα με τα οποία μπορεί να γίνει η ρυθμιστική παρέμβαση θα πρέπει να περιλαμβάνουν τόσο τη νομοθετική ρύθμιση όσο και εναλλακτικές μορφές ρύθμισης, όπως η χρήση ανεξάρτητων διοικητικών αρχών και η παροχή συγκεκριμένων οδηγιών για τους τρόπους αδειοδότησης της δημόσιας πληροφορίας. Επιπλέον, μπορούν να εξετασθούν μέσα όπως η ενθάρρυνση της χρήσης τεχνολογικών μέσων για τη διασφάλιση των προσωπικών δεδομένων (π.χ. Privacy Enhancing Technologies) ως μέσο για τη δυνατότητα περαιτέρω διαμοιρασμού των δεδομένων με το μικρότερο δυνατό κόστος και η σύνδεση τους με την παροχή πιστοποιήσεων που επιτρέπουν συμμετοχή σε δημόσιους διαγωνισμούς. Αντίστοιχα προϋποθέσεις εκκαθάρισης και ανοιχτής διάθεσης δημοσίων δεδομένων μπορεί να συνδεθούν με την παροχή χρηματοδοτήσεων διασφαλίζοντας τη διαλειτουργικότητα και ελεύθερη διάθεση περιεχομένου που έχει παραχθεί με δημόσιους πόρους. Τέλος είναι απαραίτητο το ρυθμιστικό πλαίσιο να λάβει υπόψη του και τη χρονική διάσταση του προβλήματος με δεδομένο ότι τα δημόσια δεδομένα θα πρέπει να γίνονται διαθέσιμα το συντομότερο δυνατόν.

Ειδικά στον τομέα της δημόσιας διοίκησης η χρήση ανοιχτών δεδομένων θα πρέπει να συνδεθεί με τη νομοθεσία που αναφέρεται στην καλή νομοθέτηση (Better Regulation) και ειδικότερα την κατάρτιση εκθέσεων επιπτώσεων (impact assessment) που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μέσο για τη διασφάλιση της ύπαρξης και ελεύθερης διάθεσης οικονομικών δεδομένων που αφορούν στη λειτουργία και δράση της δημόσιας διοίκησης.

Στο χώρο της ρύθμισης της πνευματικής ιδιοκτησίας που αποτελεί ένα από τα οριζόντια νομοθετήματα σε σχέση με τη χρήση και την περαιτέρω διάθεση δημοσίου περιεχομένου, είναι ανάγκη να υπάρχει μια αποσαφήνιση των εξαιρέσεων, των δυνατοτήτων συλλογικής διαπραγμάτευσης με τους φορείς συλλογικής διαχείρισης και -κυρίως- την επιβολή κανόνων διαφάνειας στην οργάνωση και διαχείριση των δικαιωμάτων από τους οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης, ώστε να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα και λειτουργικότητά τους προς όφελος τόσο των δημιουργών όσο και των χρηστών.

Τέλος, στο σύνολο των αδειών που διατίθενται είτε από το στενό είτε τον ευρύτερο δημόσιο τομέα είναι απαραίτητο να υπάρξει συντονισμός ως προς το περιεχόμενο και τους όρους του έτσι ώστε να είναι δυνατή η ανεμπόδιστη ροή της πληροφορίας ειδικά ανάμεσα σε συμπληρωματικούς ή υπηρεσίες, όπως π.χ. ανάμεσα στις διοικητικές υπηρεσίες των διαφόρων υπουργείων και το υπουργείο οικονομικών ή ανάμεσα σε πολιτιστικούς και εκπαιδευτικούς οργανισμούς. Επιπλέον, είναι ανάγκη να υπάρχει ενιαίος κανόνας χρήσης ανοιχτών αδειών εκτός αν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος για το αντίθετο, ο οποίος θα πρέπει να προσδιορίζεται συγκεκριμένα και με σαφήνεια.

Συνολικά είναι ανάγκη να ξεπεράσουμε την αντιμετώπιση του προβλήματος της ανοιχτής χρήσης των δημοσίων δεδομένων ως ενός θέματος που είναι αμιγώς νομικό ή τεχνικό και κατά συνέπεια να αναζητήσουμε πολυεπίπεδες ρυθμιστικές λύσεις. Με δεδομένο ότι τα θέματα των δημοσιών δεδομένων άπτονται ολοένα και περισσότερων τομέων οικονομικής και κοινωνικής δράσεις, από γεωχωρικά και περιβαλλοντικά δεδομένα μέχρι δημόσιες προμήθειες, οι ρυθμιστικές λύσεις που επιλέγονται είναι απαραίτητο να έχουν μια κεντρική κατεύθυνση και στρατηγική. Τα ελεύθερα δημόσια δεδομένα είναι μοχλός ανάπτυξης, οικονομικής και κοινωνικής. Είναι στο χέρι μας να τον χρησιμοποιήσουμε.

Ομιλητής: Πρόδρομος Τσιαβός (Creative Commons)

Follow Me! Follow Me! Follow Me! Follow Me!